کنار هم که بگذاری‌شان، شبیه سه اندازه از یک چیزند. همان اسم، همان شیشه، فقط یک کلمه‌ی کوچک پایین برچسب عوض شده و قیمت هم پابه‌پایش بالا رفته. بیشتر آدم‌ها همین‌جا نتیجه می‌گیرند که گران‌تر یعنی قوی‌تر، و قوی‌تر یعنی بهتر. هر دو قدمِ این استدلال لنگ می‌زند.
اول عددها، چون همه از آنجا شروع می‌کنند. ادوکلن معمولاً دو تا پنج درصد اسانس دارد. ادوتویلت حدود پنج تا پانزده. ادوپرفیوم پانزده تا بیست. اکستره یا «پرفیوم» از بیست بالاتر می‌رود و گاهی به سی و چند درصد می‌رسد. بقیه‌اش الکل است و کمی آب.
اما این عددها قانون نیستند، عرف‌اند. هیچ نهادی بالای سر عطرسازها نایستاده که درصد را اندازه بگیرد. ادوتویلتِ یک برند می‌تواند از ادوپرفیومِ برند دیگر غلیظ‌تر باشد، و گاهی هست. کلمه‌ی روی برچسب بیشتر می‌گوید عطرساز این نسخه را کجای خانواده‌اش گذاشته، تا اینکه دقیقاً چه چیزی داخل شیشه است.
نکته‌ی دوم مهم‌تر است: نسخه‌های مختلف یک عطر اغلب فرمول‌های متفاوتی دارند، نه فقط غلظت متفاوت. عطرساز وقتی اسانس بیشتری در شیشه می‌ریزد، تعادل را هم دوباره می‌چیند. نت‌های سبک و مرکباتی که در ادوتویلت جلو بودند در ادوپرفیوم عقب می‌روند، و چوب و وانیل و رزین جای بیشتری پیدا می‌کنند. گاهی کسی که عاشق ادوتویلت یک عطر است، ادوپرفیومش را به‌زحمت می‌شناسد.
و حالا آن گره اصلی. غلظت بالاتر یعنی ماندگاری بیشتر، ولی نه لزوماً پخش بیشتر. الکل همان چیزی است که بو را از پوست بلند می‌کند و در هوا می‌پراکند. اکستره الکل کمتر و روغن بیشتری دارد، پس نزدیک‌تر به تن می‌نشیند و آرام‌تر حرف می‌زند، اما ساعت‌ها بعد هنوز آنجاست. ادوتویلت برعکس، در یک ساعت اول اتاق را پر می‌کند و زودتر خداحافظی می‌کند.
قوی‌ترین نسخه لزوماً بلندترینش نیست.
پس انتخاب درست بیشتر به جا و زمان بستگی دارد تا به قیمت. برای تابستان تهران، دفتر کار، یا روزی که قرار است ساعت‌ها در جای بسته باشی، ادوتویلت یا یک ادوپرفیوم سبک معمولاً مهربان‌تر است. برای شب، برای سرما، یا برای عطری که فقط کسی که نزدیک می‌شود باید بشنود، اکستره حرف دیگری دارد.
اگر بین دو نسخه‌ی یک عطر مردد مانده‌ای، هر دو را جدا امتحان کن، هرکدام روی یک مچ، و تا عصر صبر کن. به احتمال زیاد یکی را بیشتر دوست خواهی داشت، و آن یکی همیشه گران‌ترش نیست.
